Wat doet een ESG consultant - en heb jij er één nodig?

Een ESG consultant - ook wel ESG-adviseur genoemd - begeleidt bedrijven bij het opzetten van hun duurzaamheidsstrategie en bijbehorend actieplan, en rapporteren van de voortgang. Van een eerste nulmeting tot een volledig duurzaamheidsverslag, en voldoen aan wet- en regelgeving zoals de CSRD. Een goede ESG consultant vertaalt complexe materie naar behapbare stappen die passen bij de aard, schaal en de ambitie  van jouw organisatie.

Steeds meer mkb-bedrijven krijgen vragen van klanten, banken of grote opdrachtgevers over hun duurzaamheidsprestaties. De druk om over duurzaamheidsprestaties te communiceren groeit gestaag . Maar voor veel organisaties voelt het onderwerp nog groots en ongrijpbaar: Waar begin je? Wat is écht verplicht? En wie helpt je daarbij?

Wat is ESG eigenlijk?

Voordat we ingaan op de consultant, even een korte uitleg van de term. ESG staat voor Environment (milieu), Social (sociaal) en Governance (bestuur)- drie pijlers waarop de duurzaamheidsprestaties van een bedrijf worden beoordeeld:

• Environment: jouw impact op het milieu, zoals CO2-uitstoot, energieverbruik, materiaalgebruik en afval.
• Social: hoe je omgaat met medewerkers, leveranciers en de samenleving.
• Governance: de manier waarop je bedrijf wordt bestuurd en hoe je omgaat met integriteit en transparantie.

Samen geven deze drie pijlers een volledig beeld van hoe duurzaam en verantwoord jouw bedrijf opereert. Banken, investeerders en grote afnemers gebruiken ESG-scores steeds vaker om beslissingen te nemen over samenwerking en financiering. Voor meer informatie kun je onze blogpost over ESG-doelstellingen lezen.

Wat doet een ESG consultant concreet?

Een ESG-consultant is geen vage strateeg die lange rapporten schrijft. In de praktijk zien we dat goede ESG-adviseurs heel concreet aan de slag gaan. Denk aan:

• Een nulmeting uitvoeren: waar sta je nu op het gebied van milieu, sociaal beleid en bestuur?
• Materialiteitsanalyse: welke ESG-thema's zijn écht relevant voor jouw sector en bedrijf?
• Doelstellingen formuleren: realistische, meetbare doelstellingen op CO2-reductie, diversiteit of integriteitsbeleid.
• Rapportage opstellen: een duurzaamheidsverslag of ESG-rapportage, al dan niet volgens een erkende standaard zoals de VSME (Voluntary Reporting Standard for SMEs) of de ESRS (European Sustainability Reporting Standards)
• Compliance begeleiden: helpen om te voldoen aan wetgeving en richtlijnen zoals de VSME, ESRS en CSRD.

Wat we bij mkb-klanten veel zien: ze weten wél dat ze iets moeten doen met ESG, maar weten niet waar te beginnen. Dat is precies waar een goede consultant het verschil maakt.

Een bouwbedrijf kreeg onlangs de vraag van zijn moederbedrijf om duurzaamheidsdata aan te leveren. Of ze dat binnen twee maanden konden doen. De data was deels aanwezig, maar versnipperd door de organisatie.

De KAM-manager vroeg zich af: Hoe weet ik wat ik binnen twee maanden kan aanleveren? Waar begin ik met inzicht creëren? Hoe willen ze het ontvangen?

Samen met de ESG consultant gingen ze in gesprek met het moederbedrijf om de uitvraag te concretiseren: Wat is er precies nodig? Wanneer? In welk format? En wat is haalbaar? Vervolgens hielp de consultant haar klant met het inzichtelijk maken van de beschikbare data. Ook werd een plan opgesteld om in de toekomst wél over de ontbrekende data te beschikken en dit in een proces te borgen.

Zo blijft het geen ad hoc actie, maar wordt het onderdeel van de huidige processen. Dit bevordert de relatie met het moederbedrijf, creëert rust en overzicht bij medewerkers en legt een stevige basis zodat er aan toekomstige data-uitvragen makkelijker en sneller te voldoen is.

Wanneer heb jij een ESG consultant nodig?

Niet elk bedrijf heeft direct een externe adviseur nodig. Maar er zijn situaties waarbij het slim is om er één in te schakelen:

• Je ontvangt data-uitvragen van grote opdrachtgevers en weet niet hoe je die moet invullen
• Je bank vraagt om inzicht in je duurzaamheidsprestaties als onderdeel van je financieringsaanvraag
• Je wilt goed voorbereid zijn op de CSRD - ook als de rapportageplicht voor jouw bedrijf nog niet direct geldt
• Je merkt dat duurzaamheid steeds vaker terugkomt in aanbestedingen of tenders
• Je wil intern een ESG-strategie opzetten, maar mist de kennis of capaciteit

Een ESG consultant helpt je dan niet alleen met de inhoud, maar ook met de prioritering: wat doe je eerst, wat levert het meeste op, en wat is wettelijk verplicht? Daarnaast kan je, na de implementatie, nog altijd bij een vast persoon terecht voor vragen. Wel zo fijn als de wetgeving verandert.

Waar let je op bij het kiezen van een ESG consultant?

De markt voor ESG-advies groeit snel - en helaas niet iedereen die zichzelf 'ESG-consultant' noemt, heeft de diepgaande kennis die jij nodig hebt. Let op het volgende:

• Kennis van wet- en regelgeving: begrijpt de adviseur de CSRD, VSME en ESRS? En houdt hij of zij de ontwikkelingen bij?
• Mkb-ervaring: ESG voor een multinational verschilt enorm van ESG voor een bedrijf met 20 of 100 medewerkers. Kies iemand met aantoonbare ervaring in het MKB-segment
• Praktische aanpak: vraag naar concrete voorbeelden van eerdere projecten. Een goede adviseur werkt met heldere stappenplannen, geen eindeloze rapporten
• Onafhankelijkheid: pas op voor adviseurs die ook ESG-producten of -certificaten verkopen -  dat kan een belangenconflict opleveren