Waarom de waardeketen jouw ESG-kans is

Als je levert aan klanten die onder de CSRD rapporteren, ben je onderdeel van hun waardeketen. Die klanten moeten impact, risico’s en kansen in de waardeketen onderbouwen en vragen daarom gericht om data over milieu (Scope 1–3), sociaal en governance. Wie zijn waardeketen helder in kaart heeft, antwoordt sneller, sluit beter aan op aanbestedingen en voorkomt verrassingen tijdens audits. Dit is geen tijdelijke trend: de Europese Commissie heeft in juli 2025 een gerichte quick fix op de ESRS aangenomen die rapporterende bedrijven helpt gefaseerd en consistenter te rapporteren — wat ook de dataverzoeken richting leveranciers in de waardeketen voorspelbaar maakt. 

Voor jou als mkb-leverancier is het dus slim om nu grip te krijgen op je waardeketen. Dat start met een compacte mapping en een minimale dataset die je elk jaar aanvult. Dankzij de quick-fix-aanpassingen kunnen rapporterende klanten in de eerste jaren gefaseerd opschalen; daardoor volstaat vaak eerst kerninformatie over je waardeketen, die later wordt verdiept. Zo bouw je stap voor stap een robuuste basis op die aansluit op de ESRS-logica en op de manier waarop je klanten over hun waardeketen moeten rapporteren.

Wat is de waardeketen?

De waardeketen omvat alle activiteiten en relaties die waarde creëren of risico’s veroorzaken rond jouw product of dienst. Binnen de ESG rapportage is dit het startpunt. Veel impact ontstaat buiten de eigen poort: van ingekochte materialen en transport tot gebruik en end-of-life. Voor milieu draait dat om Scope 3 in de waardeketen, waarvoor het GHG Protocol (Scope 3) Standard de internationale methode biedt. Dit raamwerk helpt je emissies te ordenen en te meten over de volledige waardeketen, zodat je met je klant eenduidig kunt praten over categorieën en datakwaliteit. 

De CSRD verplicht grote ondernemingen te rapporteren volgens de ESRS, en die standaarden plaatsen de waardeketen expliciet in het hart van strategie, materialiteit en informatievereisten. In ESRS 2  vind je de strategische vereisten die de koppeling leggen tussen businessmodel en impact/risico's/kansen in de waardeketen. Sociale en governance-onderwerpen werken langs diezelfde lijn door richting leveranciers, zodat informatie over jouw waardeketen onmisbaar wordt voor hun verslag.

Waarom klanten om ketendata vragen

Bij de meeste bedrijven zit het grootste deel van de uitstoot in Scope 3—dus buiten de eigen poort, in de waardeketen. Onafhankelijke bronnen laten zien dat Scope 3 vaak het merendeel van de totale voetafdruk is, terwijl meten en delen van ketendata complex blijft. Daarom standaardiseren klanten vragenlijsten en KPI’s voor hun waardeketen. 

Dat leidt tot meer, maar ook duidelijkere verzoeken aan leveranciers. Als jij jouw waardeketen gestructureerd bijhoudt, kun je aansluiten op die vaste set datapunten en voorkom je losse, tijdrovende uitvragen. Het resultaat is sneller antwoord en een sterker commercieel verhaal bij aanbestedingen en audits.

ESRS en due diligence: wat raakt het mkb dat ‘slechts’ levert?

ESRS-standaarden verplichten grote rapporterende bedrijven om ook te kijken naar impacten risico’s bij werknemers in de value chain. Zij moeten beschrijven welke ketenrisico’s er zijn en hoe die worden aangepakt. Voor mkb-toeleveranciers betekent dit meer vragenlijsten, maar ook duidelijke handvatten: er zijn fase-ins en je mag in het begin werken met redelijke schattingen als je nog niet alle ketendata hebt. Daarnaast komt de EU-richtlijn voor corporate sustainability due diligence ( 2024/1760). Die legt vanaf de komende jaren zorgvuldigheidsplichten op aan grote ondernemingen om misstanden in de waardeketen te voorkomen en aan te pakken – en zij kijken daarbij uiteraard naar hun leveranciers. 

VSME: lichte start, zelfde logica

De VSME-standaard is de lichte, vrijwillige rapportagestandaard voor niet-beursgenoteerde mkb’s. Hij volgt dezelfde gedachtegang als de ESRS: je begint bij een overzicht van je waardeketen en selecteert vervolgens kern-datapunten die voor jouw bedrijf materieel zijn. De Europese Commissie en EFRAG positioneren VSME duidelijk als opstap die de rapportage last verlaagt en de aansluiting met ketenvragen van klanten verbetert. 

Voor leveranciers die veel ketenverzoeken ontvangen, is VSME praktisch: je bouwt een compact, consistent dataprofiel van je waardeketen, dat je eenvoudig kunt delen. Zo vergroot je vergelijkbaarheid, verlaag je de frictie in inkooptrajecten en zet je een eerste stap richting volledige ESRS-compatibiliteit als dat in de toekomst nodig blijkt.

Zo breng je jouw waardeketen op ESG-niveau 

Stap 1 – snelle keten-mapping. Schets je waardeketen: upstream (grondstoffen, leveranciers, transport), eigen activiteiten en downstream (distributie, gebruik, end-of-life). Koppel elk segment aan 3 dingen: CO₂ (inclusief Scope 3), mensenrechten/arbeid en governance (contracten, integriteit). Gebruik waar nodig redelijke schattingen; dat is in de eerste jaren toegestaan voor keteninformatie bij ESRS. 

Stap 2 – materialiteit & prioriteiten. Bepaal wat echt materieel is in jouw waardeketen. Denk aan sector risico's (bijvoorbeeld metaal of bouw) en aan landenrisico’s. Gebruik dit om meetpunten en acties te kiezen die aansluiten op ESRS-talen zoals S2 (workers in the value chain). 

Stap 3 – leveranciers ondersteuning. Start met je top-20 leveranciers: leg minimale datapunten vast, biedt een template aan en maak verbeterafspraken. Hiermee sluit je aan op de vragen die je grootste CSRD-klanten gaan stellen over jouw waardeketen. 

Stap 4 – bewijzen en borgen. Leg beleid, acties en targets vast en koppel die – waar relevant – aan jouw waardeketen. Denk aan CO₂-reductiedoelen voor transport, een leverancierscode, audits of training. Dat sluit 1-op-1 aan op ESRS-verwachtingen rondom beleid, doelen en acties. 

Hoe De Duurzame Adviseurs je helpt

Wij vertalen wet- en regelgeving naar een werkbaar plan voor jouw waardeketen: een compacte keten-scan, dubbele materialiteit, een datamodel dat aansluit op ESRS en heldere templates voor ketenvragen. Waar logisch, sluiten we aan op de gefaseerde rapportagelijn zodat jij als leverancier precies levert wat klanten nodig hebben—zonder overbodige ballast.