EEO verplicht: wanneer ben je als overheid EEO-plichtig?

Overheidsorganisaties krijgen te maken met nieuwe verplichtingen rondom energie-efficiëntie. De wetgeving komt voort uit de herziene Europese Energie-Efficiëntierichtlijn (EED III) en moet ervoor zorgen dat overheden een voorbeeldrol vervullen in de energietransitie. Maar wanneer ben je precies EEO verplicht? En wat moet je als organisatie doen om te voldoen aan de nieuwe eisen?

Wat betekent EEO?

EEO staat voor Energie-efficiënte Overheid. Dit is de Nederlandse uitwerking van Europese verplichtingen die specifiek gericht zijn op overheidsinstanties. Overheden moeten hun energiegebruik verminderen, gebouwen verduurzamen en hierover rapporteren aan de overheid.

Volgens de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) moeten overheidsinstanties vanaf 2026 minder energie gebruiken en hun gebouwen, processen en vervoer verduurzamen. Deze verplichtingen volgen uit de herziene Europese Energie-Efficiëntierichtlijn (EED III) en de herziene Energy Performance of Buildings Directive (EPBD IV).

Wanneer ben je EEO-plichtig?

De vraag "wanneer EEO plichtig?" is voor veel organisaties relevant. De verplichting geldt voor alle overheidsinstanties zoals gedefinieerd in de Europese richtlijn en de Nederlandse implementatie daarvan. Volgens RVO vallen hieronder nationale, regionale en lokale autoriteiten en organisaties die rechtstreeks door deze autoriteiten worden gefinancierd en beheerd en die geen industrieel of commercieel karakter hebben.

Voorbeelden van organisaties die mogelijk onder de verplichting vallen zijn:

• Gemeenten
• Provincies
• Waterschappen
• Ministeries
• Veiligheidsregio's
• Uitvoeringsorganisaties van de overheid
• Andere publieke instellingen die onder de definitie van overheidsinstantie vallen

Of jouw organisatie daadwerkelijk onder de definitie valt, hangt af van de juridische en organisatorische inrichting. RVO heeft hiervoor aanvullende uitleg beschikbaar gesteld.

Welke verplichtingen gelden voor energie-efficiënte overheden?

De EEO-verplichtingen bestaan uit meerdere onderdelen.

1. Jaarlijks energiegebruik verminderen

Voor Nederland geldt als gezamenlijk doel dat overheidsinstanties jaarlijks 1,9% minder energie gebruiken ten opzichte van het referentiejaar 2021.

Dit betekent dat organisaties inzicht moeten hebben in hun energieverbruik en actief maatregelen moeten nemen om het energiegebruik terug te dringen.

2. Verduurzaming van gebouwen

Daarnaast geldt een renovatiedoelstelling voor gebouwen van overheidsinstanties. Jaarlijks moet 3% van de totale vloeroppervlakte van verwarmde en/of gekoelde gebouwen worden gerenoveerd richting emissievrije gebouwen. Deze verplichting heeft betrekking op gebouwen groter dan 250 m² die in eigendom zijn van overheidsinstanties en die in het referentiejaar nog niet emissievrij waren.

3. Rapportageplicht overheidsinstanties

Een belangrijk onderdeel van de EEO-verplichting is de rapportageplicht. Overheidsorganisaties moeten inzicht geven in:

• het energiegebruik;
• energiebesparende maatregelen;
• verwachte energiebesparingen;
• mogelijke toekomstige stijgingen van het energiegebruik.

Deze gegevens worden gebruikt om de voortgang van Nederland op de energiebesparingsdoelen te monitoren.

Wanneer moet je rapporteren?

RVO heeft aangegeven dat de oorspronkelijke uiterste datum is verschoven vanwege vertraging in de invoering van nieuwe wetgeving. Het kabinet is voornemens om 1 juni 2027 als nieuwe uiterste datum vast te stellen. Een definitief besluit hierover moet nog worden genomen door de ministerraad.

Volgens de huidige informatie rapporteer je in 2027 over:

• het energiegebruik in 2021 (referentiejaar);
• het energiegebruik in 2025;
• het energiegebruik in 2026;
• geplande energiebesparende maatregelen voor de komende vier jaar;
• een eventuele verwachte toename van het energiegebruik.

Vanaf 2028 moet vervolgens jaarlijks worden gerapporteerd over het energiegebruik en de voortgang van energiebesparende maatregelen.

Hoe verhoudt de EEO-verplichting zich tot andere energiewetgeving?

Voor veel overheidsorganisaties zijn de EEO-verplichtingen niet de enige wettelijke eisen op het gebied van verduurzaming. RVO geeft aan dat meerdere verplichtingen naast elkaar kunnen gelden.

Denk bijvoorbeeld aan:

Energiebesparingsplicht

Organisaties met een jaarlijks energiegebruik per locatie vanaf 25.000 m³ aardgas(equivalent) of 50.000 kWh elektriciteit moeten voldoen aan de Energiebesparingsplicht. Daarbij moeten alle energiebesparende maatregelen met een terugverdientijd van vijf jaar of minder worden uitgevoerd.

Onderzoeksplicht en informatieplicht

Onder de Energiebesparingsplicht kunnen ook aanvullende onderzoeks- en informatieverplichtingen gelden. Deze moeten periodiek worden uitgevoerd.

Herziene auditplicht (EED-audit)

Voor overheidsinstanties met commerciële activiteiten die gezamenlijk meer dan 10 TJ energie per jaar gebruiken, kan daarnaast de herziene auditplicht gelden. Deze audit is bedoeld om energiebesparingspotentieel inzichtelijk te maken. De audit wordt eens per vier jaar uitgevoerd.

Hoe bereid je je voor op EEO?

Veel organisaties onderschatten hoeveel gegevens nodig zijn om aan de rapportageplicht te voldoen. Een goede voorbereiding begint daarom met het verzamelen van betrouwbare energiegegevens.

Breng in ieder geval in kaart:

• energieverbruiken van gebouwen;
• energieverbruiken van zakelijk vervoer;
• energieverbruiken van niet-gebouwgebonden energieverbruiken;
• bestaande verduurzamingsmaatregelen;
• geplande energiebesparingsmaatregelen.

Daarnaast is het verstandig om bestaande verduurzamingsinitiatieven met elkaar te verbinden. Gegevens uit bijvoorbeeld de Energiebesparingsplicht, CO₂-Prestatieladder of rapportages over werkgebonden personenmobiliteit kunnen vaak een goede basis vormen voor de EEO-rapportage.