Steeds andere duurzaamheidsvragen van ketenpartners en financiers? Met de VSME-standaard geef je één antwoord

ESG raakt het mkb sneller dan veel ondernemers denken. Niet omdat jij ineens een dik rapport móét publiceren, maar omdat klanten, banken en verzekeraars steeds vaker dezelfde vragen stellen. En als je pech hebt, doet elke partij dat weer net anders: andere definities, andere templates, andere software. Dan ben je vooral bezig met “uitleggen wat je wel en niet hebt”, in plaats van sturen op verbeteringen. 

De VSME-standaard is precies bedoeld om die ruis eruit te halen. Je maakt één heldere basis en gebruikt die steeds opnieuw, terwijl je tegelijk bouwt aan je ESG-strategie.

Wat is de VSME-standaard en waarom komt die nu op je af?

De VSME-standaard is een vrijwillige duurzaamheidsrapportage standaard voor niet-beursgenoteerde mkb’ers en micro-ondernemingen. De Europese Commissie nam op 30 juli 2025 een aanbeveling aan om deze standaard te gebruiken, juist om de administratieve druk op mkb’ers te verlagen. Het idee is simpel: grote bedrijven en financiële instellingen die wél onder de CSRD vallen, hebben informatie nodig uit hun waardeketen. Zonder standaard ontstaan er steeds meer losse dataverzoeken richting leveranciers, dus ook naar jou. De Europese Commissie zegt daarom duidelijk dat deze vrijwillige standaard vooral moet helpen om te reageren op informatieverzoeken, en dat dit de behoefte aan losse, individuele vragenlijsten en de druk op ketenpartners moet verminderen. Dat is goed nieuws voor je planning én voor de capaciteit van je team, want je kunt eindelijk werken met één vaste set definities en datapunten.

De Europese Commissie stelt in diezelfde aanbeveling dat grote bedrijven in hun ketenvragen niet verder mogen gaan dan wat de VSME-standaard omvat. Dat geeft jou als mkb'er een stevige positie.

VSME-standaard versus de ESRS: licht waar het kan, herkenbaar waar het moet

Veel mkb’ers vragen zich af: “Is dit dan een lichte versie van de CSRD?” In de praktijk kun je de VSME-standaard zien als een praktische, proportionele manier om over dezelfde ESG-thema’s te praten als de ESRS (de onderliggende standaard van de CSRD-richtlijn), maar dan zonder de zwaarte van een volledig CSRD traject. EFRAG (de technische adviseur van de Commissie) zegt ook expliciet dat de standaard dezelfde duurzaamheidsthema’s dekt als de ESRS voor grote ondernemingen, maar proportioneel is en géén wettelijke status heeft. Dat betekent: je rapporteert vrijwillig, maar wel op een manier die aansluit bij wat ketenpartners herkennen. 

In de aanbeveling wordt ook uitgelegd waarom die ketenuitvraag ontstaat: CSRD-bedrijven moeten waardeketeninformatie rapporteren voor inzicht in impact, risico’s en kansen, en dat leidt tot extra druk op mkb’ers in die keten. Met een ESG-strategie en een concreet actieplan die je koppelt aan de VSME-standaard, ga je van reageren naar regie nemen.

Hoe zit de VSME-standaard in elkaar?

De VSME-standaard werkt met twee modules: een basismodule en een uitgebreide module. De basismodule is het minimale vereiste en bestaat uit vaste openbaarmakingen en basisindicatoren; voor micro-ondernemingen is dit de aanbevolen aanpak, voor andere bedrijven is dit de ondergrens. De uitgebreide module gaat een stap verder met extra datapunten die vaak gevraagd worden door banken, investeerders en corporate klanten. 

Tip: krijg je nog geen vragen uit de keten? Start dan met de basismodule en ga vervolgens over op de uitgebreide module. Ben je geen micro-onderneming en heb je geen beperkte waardeketen? Zorg dat je dan ook rapporteert over de uitgebreide module. Dan weet je zeker dat je het overgrote deel van de ketenvragen makkelijk kunt beantwoorden. Of je voor de basismodule of ook de uitgebreide module kiest, zorg dat je consistent bent en alles wat van toepassing is invult. 

Als dat passend is voor jouw organisatie, kun je je rapportage aanvullen met additionele sectorinformatie is voor een eerlijk en bruikbaar verhaal. Zo hou je je rapport praktisch én geloofwaardig.

Lees meer over wanneer je onder welk type bedrijf valt (micro, klein, middelgroot) en concreet wat de VSME is in onze blog VSME EFRAG. 

De basismodule bevat 11 openbaarmakingen:

De uitgebreide module bevat 9 additionele openbaarmakingen:

Herkenbaar probleem: Er worden duurzaamheidsinitiatieven ontplooid, maar dit wordt niet onderbouwd met data

Veel mkb-bedrijven zijn al bezig met het verduurzamen van de bedrijfsvoering, maar initiatieven zijn vaak versnipperd en zonder samenhang. 

We zien dit in de praktijk veel. Organisaties zijn op verschillende vlakken actief: er is een plan voor het elektrificeren van het wagenpark, er wordt groene stroom ingekocht, duurzaamheid wordt meegenomen als inkoopcriterium, initiatieven voor het personeel zijn ontplooid, zoals meer aandacht voor gezondheid en welzijn en diversiteit en inclusie. Maar een eenduidige koers ontbreekt, er is geen kapstok waaraan de initiatieven worden opgehangen en het wordt al helemaal niet (accuraat) gemeten. Dit resulteert in goed bedoelde acties, maar het ontbreekt aan concrete doelstellingen en duidelijke maatstaven. En dus blijft de voortgang onzichtbaar.  

Dat beeld zie je ook in data: Eurobarometer laat zien dat 93% van de EU-mkb’ers minstens één maatregel voor grondstof-efficiëntie neemt, zoals energie besparen, afval verminderen of recyclen. Tegelijk laat onderzoek zien dat eind 2024 72% van de Nederlandse mkb’ers nog géén duurzaamheidsdataverzoeken had ontvangen, terwijl een deel dus wél al die uitvragen krijgt (en bij grotere mkb’ers kan dat aandeel flink hoger liggen). Dat maakt het verraderlijk: je voelt nog geen druk, tot het ineens wél urgent is omdat een grote klant een aanbesteding wil winnen of een bank je vragenlijst stuurt. Dan wil je niet beginnen bij “wat is Scope 1 ook alweer?”, maar bij “hier is ons antwoord, in één format”. De VSME-standaard geeft je die basis, en je duurzaamheidsstrategie zorgt dat het geen eenmalige exercitie wordt maar dat het onderdeel wordt van de bedrijfsvoering.

Zo pakken wij het aan: simpel, pragmatisch en gericht op resultaat

Bij De Duurzame Adviseurs maken we het liever niet ingewikkelder dan nodig. We starten met een stevige kick-off waarin je meteen een vertrekpunt creëert. Daarna brengen we je waardeketen in kaart: wat gebeurt er upstream, in je eigen operatie en downstream, en welke stakeholders stellen straks de vragen. Vervolgens bepalen we de scope en selecteren we de relevante datapunten vanuit de VSME-standaard, eventueel aangevuld met wat speelt in de sector. Daarna doen we een gap-analyse: welke data heb je al, waar zitten gaten, en welke acties zijn nodig om die gaten te vullen. Pas dan zetten we de eerste VSME-rapportage op, zodat je geen tijd verliest aan rapporteren met aannames die je later moet terugdraaien. En zoals onze klanten het van ons gewend zijn: we houden het praktisch, zodat het binnen je organisatie ook echt gaat leven en onderdeel wordt van je bedrijfsvoering.

Van VSME-rapportage naar een duurzaamheidsstrategie

Een goede VSME-rapportage is stap één. Je wilt ook weten: wat is de stip op de horizon en waar willen we de komende  3-5 jaar  op sturen, wat kost dat, en wie pakt het op. Daarom werken we na de data-analyse, indien gewenst,  een routekaart uit: concrete mijlpalen, logische acties en keuzes die passen bij jouw bedrijf. Daarmee maak je van “rapportage” een managementinstrument: je koppelt KPI’s, verantwoordelijken en tijdslijnen aan je doelen. Zo wordt het ook makkelijker om je rapport jaarlijks bij te werken, omdat je al een ritme en duidelijke taken hebt. In onze aanpak is dat expliciet onderdeel van het resultaat: een routekaart én de mogelijkheid om je VSME-rapport actueel te houden, zodat je nooit met een gedateerd document aankomt bij een klant of financier. En omdat je dit koppelt aan je (duurzaamheids)strategie, wordt het elk jaar makkelijker.

Dit kun je vandaag al doen

Als je morgen een ketenvraag krijgt, wil je niet gaan improviseren. Begin daarom met drie simpele acties: 

1.    Bepaal je scope (welke entiteiten/locaties vallen binnen deze scope), 

2.    verzamel je basisgegevens (energie, brandstoffen, medewerkers, basisbeleid), en

3.    leg je belangrijkste keuzes vast.

Vervolgens gebruik je de VSME-standaard als kapstok om overzicht te creëren en je aanpak hierop aan te laten sluiten.