Wat betekent ESG wetgeving voor jouw organisatie?

Veel bedrijven zoeken naar de ESG wetgeving in Nederland. Of je nu actief bent in de bouw, techniek, logistiek of de voedingssector: vroeg of laat krijg je ermee te maken. Wat betekenen deze regels nou echt voor jouw organisatie? En hoe zorg je dat je niet pas in actie komt als het te laat is?

"Ja maar, ESG is toch niet verplicht voor ons?" Die vraag krijgen we wel eens tijdens onze kick-offs met medewerkers. En eerlijk? Het is een logische vraag. Want als je online zoekt op ESG wetgeving, word je overspoeld met afkortingen, richtlijnen en uitzonderingen. CSRD, ESRS, VSME, CSDDD – het lijkt wel een doolhof. En toch is het belangrijk om hier wél mee aan de slag te gaan. Niet omdat het moet, maar omdat het loont. Letterlijk.

ESG, CSRD, CSDDD, MVO… wat is wat?

Laten we beginnen met orde scheppen in de chaos. ESG staat voor Environmental, Social en Governance – oftewel: duurzaamheid, mensenrechten en goed bestuur. Het is een verzamelnaam voor hoe je als bedrijf maatschappelijke verantwoordelijkheid neemt. Voor een uitgebreidere uitleg verwijzen we graag naar onze ESG uitleg.

De CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive) is Europese wetgeving die grote bedrijven verplicht om te rapporteren over hun impact op mens en milieu. Sinds 2024 is deze verplicht voor ‘wave one’-bedrijven, en er is inmiddels ook een ‘quick-fix’ wet aangenomen (juli 2025) die bepaalde verplichtingen tijdelijk versoepelt. Zie ook onze CSRD tijdlijn.

Voor kleinere bedrijven is er de VSME richtlijn: een vrijwillige rapportagestandaard die een opstap biedt naar CSRD. Denk aan VSME als de ‘light’-versie van ESG rapportage, gericht op mkb'ers die hun duurzaamheidsbeleid serieus willen oppakken zonder direct een hele afdeling vrij te maken.

De CSDDD (Corporate Sustainability Due Diligence Directive) is weer een andere wet. Die draait om gepaste zorgvuldigheid in je keten. Stel: je verkoopt kleding, dan moet je straks kunnen aantonen dat je leveranciers geen mensenrechten schenden of het milieu beschadigen.

En dan is er nog MVO – maatschappelijk verantwoord ondernemen. Dat is eigenlijk de voorloper van ESG en minder concreet. Waar MVO vaak bleef bij ‘iets goeds doen’, draait ESG echt om meetbare, controleerbare prestaties.

Bestaat er ESG wetgeving?

Goede vraag. De term 'ESG wetgeving' verwijst niet naar één enkele wet, maar naar een bundeling van Europese richtlijnen en verplichtingen die samen zorgen voor een ESG-verantwoordingsplicht. Denk aan:

• De CSRD: verplicht rapporteren over duurzaamheid voor grote bedrijven.
• De ESRS: standaarden die bepalen wát je moet rapporteren.
• De CSDDD: wet over zorgplicht in je keten (due diligence).
• De VSME richtlijn: een vrijwillige rapportagestandaard die een opstap biedt naar CSRD voor kleinere bedrijven. Denk aan VSME als de ‘light’-versie van ESG rapportage, gericht op mkb'ers die hun duurzaamheidsbeleid serieus willen oppakken zonder direct een hele afdeling vrij te maken.

Dus ja, er is ESG gerelateerde wetgeving. Alleen niet onder één naam. Meer weten over wat ESG precies inhoudt? Bekijk onze pagina over wat ESG is.

Wat zijn vrijwillige ESG standaarden?

Naast de Europese verplichtingen gebruiken veel bedrijven vrijwillige ESG kaders als hulpmiddel. Deze kaders helpen om gestructureerd en geloofwaardig te rapporteren. Enkele bekende voorbeelden zijn:

• GRI (Global Reporting Initiative) - het meest gebruikte ESG-framework ter wereld. GRI richt zich op de brede impact van je bedrijf op mens en milieu.
• B Corp Certification – toetsing op hoge sociale en milieustandaarden, inclusief impact op medewerkers, klanten en de gemeenschap.
• EcoVadis - onafhankelijke beoordeling van je duurzaamheidsprestaties, veel gebruikt in supply chains.
• CDP - stimuleert transparantie rond CO₂-uitstoot, watergebruik en ontbossing.
• WDI (Workforce Disclosure Initiative) – richt zich op openheid over personeel, diversiteit en arbeidsomstandigheden.
• SBTi (Science Based Targets initiative) – stelt CO₂-reductiedoelen in lijn met het Klimaatakkoord van Parijs.
• CO₂-Prestatieladder – veelgebruikt in Nederland als praktisch managementsysteem om CO₂-uitstoot te reduceren, vaak ingezet bij aanbestedingen.
• SASB (Sustainability Accounting Standards Board): richt zich op sector-specifieke duurzaamheidsinformatie die van invloed is op financiële prestaties.
• ISO 26000 - internationale richtlijn voor maatschappelijke verantwoordelijkheid, geen certificeerbare norm, maar een gids voor beleid en uitvoering.
• Verschillende sector- of themaspecifieke frameworks. Zie ook circulaire economie.

Deze kaders zijn vrijwillig, maar bieden veel voordelen. Ze maken het makkelijker om intern grip te krijgen op ESG, en extern om aan te sluiten op wat stakeholders verwachten. In combinatie met de VSME-standaard vormen ze een sterke basis voor bedrijven die hun duurzaamheid serieus nemen.

ESG is geen checklist

ESG staat voor Environment, Social & Governance. Maar ESG wetgeving draait niet om wat je invult in een Excel. Het gaat om hoe jij als bedrijf laat zien wat je doet op het gebied van duurzaamheid, mensenrechten en goed bestuur. De kern van deze verplichtingen ligt in de genoemde richtlijnen. Samen vormen ze het ESG-kompas voor bedrijven in de EU.

De CSRD-plicht is door de Omnibuswet deels uitgesteld. Maar vergis je niet: de druk vanuit klanten, banken en ketenpartners blijft. ESG wetgeving is niet verdwenen, alleen de tijd om het goed te regelen is wat opgerekt. Slimme bedrijven gebruiken dit moment om voorop te lopen.

Waarom je nú aan de slag moet met ESG

Ben je al gevraagd naar je CO2-footprint? Of moest je iets aanleveren voor een aanbesteding? Dat is geen toeval. ESG informatie is in opmars. Grote bedrijven vragen het van hun leveranciers. Financieringspartijen bouwen het in hun risicoanalyses. En jouw klanten letten erop bij hun keuzes. ESG rapportage wordt dus steeds minder vrijblijvend.

Wie nu begint, bespaart straks tijd en stress. Je hoeft dan geen last-minute data rondes te doen of paniekerig met een consultant te bellen. Bovendien: je hebt als bedrijf veel meer grip op je verhaal, als je zelf aan het roer zit.

Wat moet je minimaal weten?

De CSRD geldt voor bedrijven die aan minstens twee van de drie criteria voldoen:

1. 250 medewerkers
2. €50 miljoen omzet
3. €25 miljoen balanstotaal

Val je hier nog niet onder? Grote kans dat je alsnog gevraagd wordt om informatie aan te leveren. Daarvoor is de VSME standaard ontwikkeld: een vrijwillige, slimme manier om je ESG gegevens goed op orde te krijgen. Daarmee voldoe je aan ketenvragen én bouw je aan je eigen toekomststrategie.

Belangrijk: sinds juli 2025 mag je sommige informatie tijdelijk uitstellen. Zoals Scope 3-emissies of sociale indicatoren buiten Europa. Maar let op: als het voor jouw bedrijf materieel is, moet je het toch benoemen (volgens ESRS 2.17). Dat maakt een goede materialiteitsanalyse extra belangrijk.

Waarom steeds meer bedrijven vrijwillig beginnen

Hoewel ESG rapportage voor het mkb nog niet verplicht is, beginnen steeds meer bedrijven er wél aan. Waarom? Omdat ze zien dat het werkt. In aanbestedingen wordt duurzaamheid vaker meegewogen. Grote klanten eisen steeds vaker ESG informatie van hun leveranciers. En ook banken willen weten hoe je scoort op duurzaamheid.

Zelfs in werving blijkt het een voordeel: bedrijven met een duidelijk ESG beleid trekken makkelijker jong talent aan. En laten we eerlijk zijn – in een krappe arbeidsmarkt is dat goud waard.

Dit levert een goed ESG-beleid op

Hieronder zie je in één oogopslag wat ESG je oplevert:

Veelgemaakte fouten bij mkb’ers

Er zijn een paar misverstanden die we vaak tegenkomen:

• "We zijn te klein voor ESG" – Niet waar. De VSME is juist speciaal ontwikkeld voor kleine en middelgrote bedrijven.
• "We wachten tot het verplicht wordt" – Maar waarom zou je wachten op regels als je nu al voordeel kunt pakken? Duurzaamheid is geen last, maar een strategische keuze die je bedrijf toekomstbestendig maakt. Bovendien vragen grote klanten nú al om data uit je keten – en die wil je paraat hebben.
• "Het is te duur" – De kosten zijn overzichtelijk en wegen op tegen het risico van gemiste opdrachten.
• "We hebben al een MVO beleid" – ESG gaat verder. Het draait om meetbare impact, niet om losse initiatieven.

Dit doet De Duurzame Adviseurs voor jou

Wij maken ESG begrijpelijk én haalbaar. Geen dikke rapporten, maar een overzichtelijk plan. We begeleiden je bijvoorbeeld bij:

• Het opstellen van een complete ESG strategie
• Het uitvoeren van een materialiteitsanalyse
• Stakeholderdialogen en dataverzameling
• Het opstellen van de rapportages